SGK’nın temelde 3 ana sigorta başlığı vardır:
✅ Kısa Vadeli Sigortalar:
👉 Hastalık, doğum (analık), iş kazası-meslek hastalığı durumlarında çalışmaya devam edilemeyen sürelerde, sigortalıya ödeme yapılmasını sağlayan ve daha çok aktif çalışma hayatı içerisinde karşılığı görünen sigorta türlerini kapsar.
👉 Günlük ödemeler haricinde, örneğin; doğumda verilen “Emzirme Ödeneği” veya iş kazası-meslek hastalığından kaynaklı kalıcı hasar hallerinde sağlanan “Sürekli İş Göremezlik Geliri” ile “Evlenme ve Cenaze Ödemeleri” gibi farklı faydaları da içerir.
✅ Uzun Vadeli Sigortalar:
👉 Emeklilik (yaşlılık), engellilik (maluliyet) ve ölüm durumlarında sigortalının kendisine veya yakınlarına aylıklar ödenmesine imkan veren, daha çok aktif çalışma hayatı sonrasını ve uzun vadeli periyotları kapsayan sigorta türlerini ifade eder.
👉 Aylıklar haricinde, örneğin; ölüm durumlarında sağlanan “Evlenme ve Cenaze Ödemeleri” gibi farklı faydaları da içerir.
✅ Sağlık Sigortası: Sigortalı kişiler hastalandığında, hastane ve ilaç gibi masrafların tamamını veya bir kısmını SGK’nın karşılamasını sağlayan sigorta türüdür. Şartlara göre, eş-çocuk-ana ve baba gibi “bakmakla yükümlü olunan kişiler” de doğrudan sigortalı olmadan sağlık sigortasından faydalanabilir.
✅ SGK’nın sigortalılık şartları “para yani prim yatırılan süre”, “prim tutarı” ve “çalışılan statü” olarak 3 ana başlık altında toplanabilir.
✅ Örneğin; SGK’ya göre sağlık sigortasından faydalanabilmeniz, yani bir hastanede tedavi görmeniz veya eczaneden ilaç almanız durumunda SGK’nın masrafları üstlenebilmesi için, bir işte 4/a’lı-4/b’li veya 4/c’li sigortalısı olarak (çalışılan statü) çalışıyor olmanız ve adınıza son 1 yıl içerisinde en az 30 gün prim bildirilmiş olması (prim süresi ve tutarı) olması gerekir.
✅ Benzer şekilde, örneğin; hastalık sigortasından faydalanabilmeniz için 4/a’lı sigortalısı olarak (çalışılan statü) çalışıyor olmanız ve adınıza son 1 yıl içerisinde en az 90 gün prim bildirilmiş olması (prim süresi ve tutarı) olması gerekir.
✅ Prim Oranı, her bir sigorta türü için sigortalanacak kişi adına SGK’ya yatırılması gereken tutarları belileyecek olan ve SGK matrahı ile çarpılacak rakamı ifade eder. Bu oran, bir kısmını işveren bir kısmını sigortalı kişinin ödeyeceği biçimde paylaştırılabileceği gibi, yalnızca sigortalının ödeyeceği şekilde de düzenlenebilir.
Örneğin, 4/a’lı (eski SSK’lı) bir sigortalının sağlık sigortası için çalışan payı %5 iken işverenin payı %7,5’tur. Ancak, 4/b’li (eski Bağ-Kur’lu) bir kişi için bu oran yalnızca kendisinin ödeyeceği biçimde %12,5 olarak belirlenmiştir.
✅ Prim Matrahı, sigorta oranının kendisi ile çarpılacağı ve üzerinden SGK’ya ödenecek nihai prim tutarının hesaplanacağı gelir ve kazançların toplamını ifade eder.
Örneğin, 4/a’lı (eski SSK’lı) bir sigortalının ay içerisinde işyerinden aldığı maaşın brüt hali (diyelim ki 50.000 TL) SGK matrahını oluşturur. Bu rakam, sigorta oranı ile çarpılır (sağlık sigortası için: 50.000 TL x 0,05 = 2.500 TL işçi payı; 50.000 TL x 0,075 = 3.750 TL işveren payı).
✅ Prim Tutarı, SGK’ya ödenecek nihai miktarı ifade eder. Yukarıdaki örnekten hareket edersek; 2.500 TL işçi payı ile 3.750 TL işveren primi toplamı yani 6.250 TL sağlık sigortası (GSS) için SGK’ya ödenmesi gereken prim tutarıdır.
✅ Hastalık Sigortası, raporlu iken çalışmaya devam edilemeyen sürelerde sigortalıya ödeme yapılmasını sağlarken; Sağlık Sigortası, hastane ve ilaç gibi masrafların tamamını veya bir kısmını SGK’nın karşılamasını sağlayan sigorta türüdür.
✅ 4/a’lılar (eski SSK’lı), 4/b’liler (eski Bağ-Kur’lu) dahil, 4/c’liler (eski Emekli Sandığı) çalışanları,
✅ İsteğe bağlı sigortalılar,
✅ Bakmakla yükümlü olunanlar (eş, çocuk, ana, baba vb. gibi; detaylar için sonraki sorulara bakınız),
✅ Yukarıdakilerin kapsamına girmeyen ve Kanunun 60’ıncı maddesi (c) bedinde sayılan kişiler:
👉 c-1: Kurumca yapılan gelir testi sonucu veya 18 yaşından küçük olunması nedeniyle primi devlet tarafından ödenerek GSS kapsamına alınanlar;
👉 c-2: Vatansız ve sığınmacılar;
👉 c-3: 2022 sayılı Kanun’a göre aylık alanlar (65 yaşını doldurmuş muhtaç, güçsüz ve kimsesiz Türk vatandaşları);
👉 c-4: 1005 sayılı Kanun’a göre İstiklal Madalyası verilmiş olanlara aylık ödenmesi kapsamında aylık alanlar;
👉 c-5: 3292 sayılı Vatani Hizmet Tertibi Kanunu’na göre aylık alanlar;
👉 c-6: 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Kanunu’na göre aylık alanlar;
👉 c-7: 2828 sayılı Kanun’a göre SHÇEK kapsamında korunma, tedavi ve bakım görenler ile ana ve babası olmayan Türk vatandaşlarından 18 yaşını doldurmamış çocuklar;
👉 c-8: Harp malullüğü aylığı alanlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alanlar;
👉 c-9: 442 sayılı Köy Kanununun ek 16 ncı maddesine göre aylık alan kişiler (köy korucuları);
👉 c-10: 2913 sayılı Kanun’a göre Dünya Olimpiyat/Avrupa şampiyonluğu kazanan sporculara bağlanan aylığı alanlar)
✅ Oturma izni almış ve başka ülkede sigortalı olmayan yabancılar,
✅ İşsizlik ödeneği ve kısa çalışma ödeneği alanlar,
✅ SGK’dan aylık ve gelir alan kişiler,
✅ Yabancı öğrenciler,
✅ Stajyer avukatlar,
✅ 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu tedbir altına alınanlar,
✅ 4769 sayılı Yasa gereği hizmet öncesi eğitimine alınan infaz memurları,
✅ Zorunlu askerlik görevini yapanlar ve askeri öğrenci adayları,
✅ Eğitim gören yabancı askeri personel,
✅ Eğitim gören yabancı jandarma-sahil güvenlik personeli,
✅ Millî Eğitim Akademisi’nde hazırlık eğitimine alınan öğretmen adayları,
✅ Burs verilen uluslararası öğrenciler,
✅ Çıraklar, stajyerler, bursiyerler, İş-Kur kursiyerleri,
✅ Tarım işlerinde süreksiz çalışanlar ve 2925 sayılı Kanun kapsamında (Tarım İşçileri Sigorta Kanunu) sigortalı olanlar,
✅ Taksi-dolmuş işlerinde 10 günden az çalışanlar (GSS primi ödeniyorsa),
✅ Sanat işlerinde 10 günden az çalışanlar (GSS primi ödeniyorsa),
✅ Ev hizmeti işlerinde 10 günden az çalışanlar (GSS primi ödeniyorsa),
✅ Türkiye’de ikamet eden Türk vatandaşlarının Türkiye’de ikamet etmeyen ana, baba, eş ve çocukları; Bakanlıklar tarafından Türk soylu olduğu bildirilenlerin ana, baba, eş ve çocukları; Türk soylu olduğu bildirilen ve çalışma izni muafiyeti olanların kendileri ile ana, baba, eş ve çocukları,
✅ Tüm bu sayılanlar haricinde kalan ve başka bir ülkede sağlık sigortasından yararlanma hakkı bulunmayan vatandaşlar.
✅ Hastalık nedeniyle sağlık kuruluşuna başvurmadan önceki 1 sene içerisinde sigortalı kişi adına en az 30 gün SGK primi yatırılmış olmalıdır.
✅ Aşağıdaki kişiler için 30 gün zorunluluğu yoktur:
👉 60’ıncı madde 1/(c) bendinde belirtilenler (c-1: Primi devlet tarafından ödenenler; c-2: Vatansız ve sığınmacılar; c-3: 65 yaşını doldurmuş muhtaç-kimsesiz kişiler; c-4: İstiklal Madalyası sahipleri; c-5: Vatana Üstün Hizmet kapsamında aylık alanlar; c-6: Tehlikeli Kamu Görevi kapsamında aylık alanlar; c-7: SHÇEK kapsamında korunma, tedavi ve bakım görenler ile ana ve babası olmayan 18 yaşını doldurmamış çocuklar; c-8: Harp malullüğü ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alanlar; c-9: Köy korucuları; c-10: Dünya Olimpiyat/Avrupa şampiyonluğu kazanan sporcular),
👉 SGK’dan aylık ve gelir alan kişiler,
👉 Zorunlu askerlik görevini yapanlar ve askeri öğrenci adayları,
👉 Eğitim gören yabancı askeri personel,
👉 Eğitim gören yabancı jandarma-sahil güvenlik personeli,
✅ “4/b’liler (eski Bağ-Kur’lu) kişiler” ile 60’ncı madde 1/(g) bendi kapsamına girenlerin (yani “sayılan hiçbir sağlık sigortası alternatifine girmeyen ve başka bir ülkede sağlık sigortası olmayanların“) 60 günden fazla SGK’ya prim borcu olmaması gerekir.
✅ “Oturma izni almış ve başka ülkede sigortalı olmayan yabancılar” ile “isteğe bağlı sigortalılar“ın SGK’ya hiçbir prim borcu olmaması gerekir.
✅ Yukarıda sayılan şartlar şu durumlar ve kişiler için geçerli ve zorunlu değildir:
👉 18 yaşını doldurmamış olan kişiler,
👉 Tıbben başkasının bakımına muhtaç olan kişiler,
👉 Trafik kazası halleri ve acil haller,
👉 İş kazası ile meslek hastalığı halleri,
👉 Bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar,
👉 Madde bağımlılığı tedavisine yönelik sağlık hizmetleri,
👉 Koruyucu ve önleyici sağlık hizmetleri,
👉 Doğum ve gebelik sebebiyle verilen sağlık hizmetleri,
👉 Afet ve savaş hali,
👉 Grev ve lokavt hali.
✅ Evet. Son 1 sene içinde adına en az 30 gün prim ödenmiş sigortalılar işten ayrılma durumundan veya sigortalılık halinin bitişinden itibaren 10 gün daha sağlık hizmetlerinden SGK kapsamında yararlanabilir.
✅ Eğer 90 gün ve üzeri bir prim ödeme var ise bu defa işten ayrıldıktan sonra 90+10 yani toplam 100 gün SGK kapsamında sağlık hizmetlerinden yararlanma devam eder.
👉 Hayır. Bu sayılan kurallar tüm sigortalılar için değil, yalnızca aşağıdaki gruplar için geçerlidir:
✅ 4/a’lılar (eski SSK’lı), 4/b’liler (eski Bağ-Kur’lu) dahil, 4/c’liler (eski Emekli Sandığı) çalışanları,
✅ SGK’nın özel sözleşme imzalamadığı sözleşmesiz ülkelere götürülen işçiler,
✅ Ev hizmetlerinde 10 gün veya daha fazla çalışanlar,
✅ Kapıcılar ve apartman görevlileri,
✅ Güvenlik korucuları,
✅ Polislik adayları (POMEM) ile Milli Savunma Üniversitesi ve Polis Akademisi ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi öğrencileri.
👉 Zorunlu askerlik görevini yapan er ve erbaşların ise terhisten sonra 30 gün süreyle zorunlu sağlık sigortası devam eder.
👉 Aşağıdaki kişiler için sağlık sigortası işten ayrılışın veya sigortalılık bitişinin hemen ardından sona erer:
✅ İsteğe bağlı sigortalılar,
✅ Polislik adayları (POMEM) ile Milli Savunma Üniversitesi ve Polis Akademisi ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi öğrencilerinden göreve atanmadan ilişiği kesilenler,
✅ Çıraklar, stajyerler, bursiyerler, İş-Kur kursiyerleri,
✅ Tarım işlerinde süreksiz çalışanlar ve 2925 sayılı Kanun kapsamında (Tarım İşçileri Sigorta Kanunu) sigortalı olanlar,
✅ Taksi-dolmuş işlerinde 10 günden az çalışanlar,
✅ Sanat işlerinde 10 günden az çalışanlar,
✅ Ev hizmeti işlerinde 10 günden az çalışanlar,
✅ Türkiye’de ikamet eden Türk vatandaşlarının Türkiye’de ikamet etmeyen ana, baba, eş ve çocukları; Bakanlıklar tarafından Türk soylu olduğu bildirilenlerin ana, baba, eş ve çocukları; Türk soylu olduğu bildirilen ve çalışma izni muafiyeti olanların kendileri ile ana, baba, eş ve çocukları,
✅ 60’ıncı madde 1/(c) bendinde belirtilenler (c-1: Primi devlet tarafından ödenenler; c-2: Vatansız ve sığınmacılar; c-3: 65 yaşını doldurmuş muhtaç-kimsesiz kişiler; c-4: İstiklal Madalyası sahipleri; c-5: Vatana Üstün Hizmet kapsamında aylık alanlar; c-6: Tehlikeli Kamu Görevi kapsamında aylık alanlar; c-7: SHÇEK kapsamında korunma, tedavi ve bakım görenler ile ana ve babası olmayan 18 yaşını doldurmamış çocuklar; c-8: Harp malullüğü ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alanlar; c-9: Köy korucuları; c-10: Dünya Olimpiyat/Avrupa şampiyonluğu kazanan sporcular),
✅ Oturma izni almış ve başka ülkede sigortalı olmayan yabancılar,
✅ İşsizlik ödeneği ve kısa çalışma ödeneği alanlar,
✅ SGK’dan aylık ve gelir alan kişiler,
✅ Yabancı öğrenciler,
✅ Stajyer avukatlar,
✅ 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu tedbir altına alınanlar,
✅ 4769 sayılı Yasa gereği hizmet öncesi eğitimine alınan infaz memurları,
✅ Eğitim gören yabancı askeri personel,
✅ Eğitim gören yabancı jandarma-sahil güvenlik personeli,
✅ Tüm bu sayılanlar haricinde kalan ve başka bir ülkede sağlık sigortasından yararlanma hakkı bulunmayan vatandaşlar.
👉 4/b’liler (eski Bağ-Kur’lu) kişilerden SGK’ya 60 günden fazla borcu olması sebebiyle sağlık hizmetlerinden yararlanamaz durumda iken sigortalılığı sona erenler, sona erme tarihi itibariyle sağlık hizmetlerinden faydalanmayacaktır. Ancak, sigortalılığın sona erdiği tarihten sonra borçlarını ödeyenler borcu ödedikleri tarihten itibaren 10+90 günden kalan günleri kadar sağlık hizmetlerinden faydalandırılacaktır.
✅ Yıllık izin için verilen “4 günlük ücretsiz yol izni (Deniz İş Kanunu’nda 7 gün ücretsiz yol izni)” ve “doğum sonrası 6 aylık ücretsiz izin” süresince sağlık sigortası devam eder.
✅ Bir takvim yılı içinde (1 Ocak-31 Aralık) toplam 30 güne kadar kullanılan diğer ücretsiz izin süresinde sağlık sigortası devam eder.
✅ Diğer ücretsiz izinlerin takvim yılı içinde (1 Ocak-31 Aralık) toplam 30 günü aşması halinde SGK sağlık sigortası sona erer. Bu durumda, yine son 1 yıl içerisinde 30 veya 90 gün prim ödenmiş olmasına göre 10 gün veya 100 gün sağlık sigortası devam eder.
✍️ Tüm SGK’lıların eş, çocuk ve ana-babları bakmakla yükümlü olunan kişi sayılmamaktadır. Şöyle ki;
👉 Çıraklar, stajyerler ve bursiyerler,
👉 Kurumca yapılan gelir testi sonucu veya 18 yaşından küçük olunması nedeniyle primi devlet tarafından ödenerek GSS kapsamına alınanlar,
👉 Vatansız ve sığınmacılar
👉 2828 sayılı Kanun’a göre SHÇEK kapsamında korunma, tedavi ve bakım görenler ile ana ve babası olmayan Türk vatandaşlarından 18 yaşını doldurmamış çocuklar,
👉 yabancı öğrenciler,
👉 stajyer avukatlar,
👉 askerlik görevini yapanlar, askeri öğrenci adayları, devre kaybeden askeri öğrenciler,
dışında kalan genel sağlık sigortalılarının;
✅ Eşi,
✅ 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukları,
✅ Yaşına bakılmaksızın malul (engelli) olduğu tespit edilen evli olmayan çocukları,
✅ Geçimi genel sağlık sigortalısı tarafından sağlanan, aile içinde fert başına düşen gelir miktarı brüt asgari ücrete kadar olduğu tespit edilen ve diğer çocuklarından sağlık yardımı almayan ana ve babası,
bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılır.
✍️ Yukarıdaki bakmakla yükümlü olunan kişilerin;
👉 sigortalı sayılmamaları veya isteğe bağlı sigortalı olmamaları,
👉 aynı zamanda da kendi sigortalılıkları nedeniyle SGK’dan gelir veya aylık almıyor olmaları gerekir.
✍️ 2925 sayılı Tarım Sigortalıları Kapsamındaki tarım işçilerinin eş ve çocukları ile ana ve babaları, da yukarıdaki hükümler çerçevesinde bakmakla yükümlü olunan kişi statüsündedir.
✍️ Kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışanlar ile ev hizmetlerinde 10 gün ve daha fazla çalışanlar ve kapıcılar,
👉 eğer çalışmaları ay içinde 30 günü bulmuyorsa,
👉 ve son 1 sene içerisinde 30 gün SGK primi yatırılmamış ise bakmakla yükümlü olunan kişi statüsünde sayılabilir.
✅ İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilir.
👉 Bu ödenekten tüm 4/a’lılar (eski SSK’lı) ve 4/b’liler (eski Bağ-Kur’lu) faydalanabilir.
✅ 4/a (eski SSK’lı) ile 5’inci madde (kısmi sigortalılar) kapsamındaki sigortalılardan hastalık sigortasına tabi olanların hastalık sebebiyle iş göremezliğe uğraması halinde, hastalıktan (geçici iş göremezlikten) önceki 1 yıl içerisinde en az 90 gün SGK primi bildirilmiş olması şartıyla, hastalığın 3’üncü gününden başlamak üzere her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilir.
👉 Bu ödenekten 4/b’liler (eski Bağ-Kur’lu) faydalanamaz.
✅ 4/a (eski SSK’lı) ve ile 4/b’liler (eski Bağ-Kur’lu)(anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları hariç) kapsamındaki doğum yapan sigortalı kadına, doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 90 gün SGK primi bildirilmiş olması şartıyla, doğumdan önceki 8 hafta ve sonraki 16 haftalık (01.05.2026 değişikliği ile) sürede (çoğul gebelik halinde ise doğumdan önceki 8 haftalık süreye 2 hafta ilâve edilerek) çalışmadığı her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilir.
Sigortalı kadının, erken doğum yapması halinde doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılamayacak süreler ile isteği ve hekimin onayıyla doğuma 2 hafta kalıncaya kadar (01.05.2026 değişikliği ile) çalışması halinde, doğum sonrası istirahat süresine eklenen süreler için de geçici iş göremezlik ödeneği verilir.
✅ 4/b’liler (eski Bağ-Kur’lu) için; iş kazası veya meslek hastalığı ya da analık halinde geçici iş göremezlik ödeneğine hak edilebilmesi adına genel sağlık sigortası dahil prim ve prime ilişkin tüm prim borçların ödenmiş olması şarttır.
Anılan 4/b’li sigortalılar için ödenek, yalnızca yatarak tedavi süresince veya yatarak tedavi sonrası bu tedavinin gereği olarak istirahat raporu aldıkları sürede ödenir. Ancak yatarak tedavi şartı doğum öncesi ve sonrası çalışılmayan süreler için aranmaz.
✅ Sigortalıya, geçici iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi.
✅ Sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanması.
✅ İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine gelir bağlanması.
✅ Gelir bağlanmış olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi.
✅ İş kazası ve meslek hastalığı sonucu ölen sigortalı için cenaze ödeneği verilmesi.
✅ Doğum yapan kadın sigortalıya raporlu olduğu sürelerde günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilir.
✅ Sigortalı kadın veya sigortalı olmayan eşinin doğum yapması nedeniyle sigortalı erkek için her çocuk için yaşaması şartıyla SGK tarafından belirlenen tutar üzerinden emzirme ödeneği verilir. Sadece 4/a’lılar (eski SSK’lı) ve 4/b’liler (eski Bağ-Kur’lu) dahil, 4/c’liler (eski Emekli Sandığı) kapsam dışıdır.
👉 Emzirme ödeneğine hak edebilmek için; doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 120 gün SGK primi bildirilmiş olması gereklidir (4/b’lilerin her türlü borçlarının ödenmiş olması da şarttır).
👉 Sigortalılığı sona eren sigortalıların bu tarihten başlamak üzere 300 gün içinde çocukları doğarsa, doğumdan önceki 15 ay içinde en az 120 gün prim ödenmiş olması şartıyla emzirme ödeneğinden yararlanabilirler.
✅ İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde verilecek ödenekler (geçici ödenekler):
Hesaba esas tutulacak günlük kazanç;
👉 iş kazasının veya doğumun olduğu tarihten,
👉 meslek hastalığı veya hastalık halinde ise iş göremezliğin başladığı tarihten,
önceki 12 aydaki SGK prim ödemelerinin SGK gün sayılarına bölünmesi ile bulunur.
(Örneğin; son 12 aydaki SGK’ya bildirilen brüt prim toplamı 600.000 TL ve prim günü 300 olan bir çalışan için günlük geçici iş göremezlik 600.000 TL / 300 gün = 2.000 TL şeklinde hesaplanacaktır).
✅ Ancak, önceki 12 ay içerisinde 180 günden az kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olanların geçici iş göremezlik ödeneğine esas tutulacak günlük kazanç tutarı, iş göremezliğin başladığı tarihteki günlük asgari ücretin iki katını geçemez.
✅ 12 aylık dönemde çalışmamış ve ücret almamış olan sigortalı, çalışmaya başladığı ay içinde iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrarsa verilecek ödeneklerin veya bağlanacak gelirlerin hesabına esas günlük kazanç; çalışmaya başladığı tarih ile iş göremezliğinin başladığı tarih arasındaki sürede elde ettiği prime esas günlük kazanç toplamının, çalıştığı gün sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanır. Çalışmaya başladığı gün iş kazasına uğraması halinde ise aynı veya emsal işte çalışan benzeri bir sigortalının günlük kazancı esas tutulur.
✅ Yatarak tedavilerde; yukarıda açıkladığımız ve Kanun’un 17’nci maddesine göre hesaplanacak günlük kazancın yarısı, ayakta tedavilerde ise 2/3’sidir.
✅ İş kazası ve meslek hastalığı halinde bağlanacak gelirler (sürekli gelirler):
Hesaba esas tutulacak günlük kazanç;
👉 iş kazasının olduğu veya meslek hastalığında iş göremezliğin başladığı tarihten,
önceki 12 ay içindeki son 3 ay içinde yer alan SGK prim ödemelerinin SGK gün sayılarına bölünmesi ile bulunur.
(Örneğin; son 3 aydaki SGK’ya bildirilen brüt prim toplamı 150.000 TL ve prim günü 90 olan bir çalışan için günlük sürekli gelir 150.000 TL / 90 gün = 1.667 TL şeklinde hesaplanacaktır).
✅ 12 aylık dönemde çalışmamış ve ücret almamış olan sigortalı, çalışmaya başladığı ay içinde iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrarsa verilecek ödeneklerin veya bağlanacak gelirlerin hesabına esas günlük kazanç; çalışmaya başladığı tarih ile iş göremezliğinin başladığı tarih arasındaki sürede elde ettiği prime esas günlük kazanç toplamının, çalıştığı gün sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanır. Çalışmaya başladığı gün iş kazasına uğraması halinde ise aynı veya emsal işte çalışan benzeri bir sigortalının günlük kazancı esas tutulur.
👉 Hastalık ve doğum ödemeleri için “rapor parası”, yani “geçici iş göremezlik ödeneği” hakkı sigortalılığın sona ermesinin ardından 9 gün daha devam eder. İş kazası ve meslek hastalığı hallerinde ise bu hak devam etmez, sigortalılık bitişi ile sona erer.
✅ Örnek 1: 20.06.2026’da işten çıktınız ve ertesi gün 20 günlük hastalık raporu aldınız. SGK ilk 2 günü ödemez (hatsalık olduğu için) ancak geriye kalan günleri 29.06.2026’ya kadar öder. Yani, toplam 7 gün rapor parası alırsınız.
✅ Örnek 2: 20.06.2026’da işten çıktınız ve ertesi gün doğum raporu aldınız. Doğumda ilk 2 gün kesintisi yapılmaz, 29.06.2026’ya kadar toplam 9 gün rapor parası alırsınız.
✅ Örnek 3: Hastalık nedeniyle 15.06.2026’da 20 günlük rapor almıştınız ve 20.06.2026’da işten çıktınız. 29.06.2026’ya kadar toplam 9 gün rapor parası alırsınız. (Not: İlk 2 gün zaten 15-16 Haziran’da kesilmişti).
✅ Örnek 4: Doğum nedeniyle 15.06.2026’da rapor almıştınız ve 20.06.2026’da işten çıktınız. 29.06.2026’ya kadar toplam 9 gün rapor parası alırsınız.
✅ Örnek 5: “İş Kazası” nedeniyle 15.06.2026’da 20 günlük rapor almıştınız ve 20.06.2026’da işten çıktınız. İş Kazası durumlarında işten çıkış sonrası sigortalılık durumu devam etmediğinden, ayrılış sonrası SGK tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz.
✅ Soru 1: Ben kendi işini yapan 4/b’li (eski Bağ-Kur’lu) bir kişiyim, hastalık ve doğum durumlarında SGK’dan ödeme alabiliyor muyum?
👉 Hem evet hem hayır, şöyle ki: 4/b’li olan kişiler yalnızca iş kazası ve doğum hallerinde SGK’dan ödenek alabilirler, yani hastalandıklarında herhangi bir ödeme hak edemiyorlar.
👉 Burada bir ayrım daha yapacağız: 4/b’liler için iş kazası halinde yatarak tedavi şartı aranır, fakat doğum ödemesinde yatılı tedavi şartı bulunmuyor.
👉 Gurme Bilgi: Şirket ortağı 4/b’liler doğum yardımı ödeneğinden yararlanamaz.
✅ Soru 2: İşten ayrıldıktan sonra da “sağlık sigortam” devam eder mi?
👉 Evet. Son 1 sene içinde sigortalı adına en az 30 gün prim ödenmiş olması ön şart. Bu koşulu sağlayan kişinin işten ayrılması halinde 10 gün daha sağlık sigortası devam eder.
👉 Sigortalının 30 değil de 90 gün ve üzeri bir prim ödemeniz var ise, bu defa işten ayrıldıktan sonra 90+10 yani toplam 100 gün SGK sponsorluğunda sağlık hizmetlerinden yararlanmayı sürdürür.
✅ Soru 3: “Hastalık sigortası” ve “doğum sigortası” ödemeleri de işten ayrıldıktan sonra devam eder mi?
👉 Evet, ancak gün sayıları sağlık sigortasındakinden farklı: Hastalık-doğum ve iş kazası/meslek hastalığı hallerinde SGK’nın ödeme yapabilmesi için son 1 sene zarfında 90 gün prim ödenmesi ön şarttır. Bu koşulun sağlamanması halinde, işten ayrıldıktan sonra (10 değil dikkat edin karışmasın) 9 gün daha sanki hiç işten çıkmamış gibi bu ödemeler hak edilir.
👉 Bu arada, iş kazası ödemesi işten çıktıktan sonra ödenmeye devam etmez, yalnızca hastalık ve doğum ödemeleri 9 gün boyunca sürer.
✅ Soru 4: Hastalık, iş kazası ve doğum hallerinde SGK ilk günden itibaren ödeme yapar mı?
👉 Hastalık durumu için hayır, işe gidemediğiniz ve raporlu olduğunuz ilk 2 gün SGK’dan her hangi bir ödenek alamazsınız, ancak 3’üncü günden itibaren ödeme başlar.
👉 Doğum ve iş kazası/meslek hastalığında ise durum farklıdır, devamsızlığın ilk gününden itibaren hesaplama başlar.
✅ Soru 5: İş görülemeyen sürelerde SGK’nın çalışana verdiği para maaşla aynı mıdır?
👉 Hayır, daha düşük olacak. Şöyle ki; son 1 sene içerisindeki ücretlerinizin, daha doğru tabirle SGK’ya bildirilen primlerinizin ortalaması alınıyor ve bu rakam ayakta tedavilerde 2/3, yatarak tedavilerde ise ½ ile çarpılıyor. Ödeme de bu çıkan tutara göre yapılıyor.
✅ Soru 6: SGK’nın kullandığı “ödenek” ve “gelir” kavramları aynı şeyi mi ifade eder?
Hayır, şöyle teknik bir ayrım var:
👉 “Ödenek”, şu ana kadar bahsettiğim ve daha kısa, daha kısıtlı zaman dilimlerinde yapılan ödemeleri kapsıyor ve SGK resmi literatüründe “geçici iş göremezlik ödeneği” olarak geçiyor.
👉 “Gelir” tabiri ise; iş kazası geçiren veya uzun süreli meslek hastalığına yakalanan kişilerin artık belirli bir düzeyde çalışamayacak duruma gelmesi neticesinde bunu kompanse etmek adına sürekli olarak ödenen aylık maaş için kullanılıyor ve SGK literatüründe buna “sürekli iş göremezlik geliri” adı veriliyor.
Önemli Not: kanunlargibi.com’daki tüm yazılı, işitsel ve görsel içeriklerin ilgili yasalar kapsamında her türlü hakkı saklıdır; izinsiz kullanılamaz ve çoğaltılamaz. Akademik çalışma ve bilgilendirme amacıyla referans veya bağlantı verilmek suretiyle kullanılabilir.
