3308 sayılı ve 5510 sayılı Kanunlara göre çırak, stajyer, teknik öğrenci, bursiyer ve kursiyer statüsünde çalışanların ücret ve SGK hakları nelerdir? Bu kişiler için hangi tür sigorta kolları hangi şartlar altında geçerlidir? Çırak ve stajyerlerin işe giriş ve MUHSGK bildirimleri nasıl yapılmalıdır? Tüm bu bilgileri tek bir tabloda topladık. (5510 sayılı Kanun Madde 5, 80, 81; 3308 sayılı Kanun Madde 25; 2547 sayılı Kanun Madde 46 ve Ek Madde 29)
| ÇALIŞMA TÜRÜ | MİNİMUM ÜCRET | SGK KAPSAMI | SGK PRİM MATRAHI | İŞE GİRİŞ / BEYAN KODU | BİLDİRİM YETKİLİSİ |
| ✅ Aday çırak ve çıraklar | 👉 Net Asgari Ücretin %30’u (3308 Sayılı Kanun 25/1 Maddesi). | 🎯 İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası. 🎯 Başka sigortalı üzerinden alınmıyorsa genel sağlık sigortası. (5510 Sayılı Kanun 5/1-b Maddesi). | 👉 Asgari ücretin %50’si (3308 Sayılı Kanun 25/4 Maddesi ve 5510 Sayılı Kanun 80/1-k Maddesi). 👉 Prim oranı %6’dır (%1’i kısa vadeli sigorta kolları, %5’i genel sağlık sigortası primi). (5510 Sayılı Kanun 81/1-d Maddesi). | ➡️ İşe Giriş Bildirgesi: 07 Numaralı Kod. ➡️ Beyanname: Sigortalı “bakmakla yükümlü olunan” (yani genel sağlık sigortasına tabi olmayan) kişi ise: 07 Numaralı Kod, “bakmakla yükümlü olunmayan” (yani genel sağlık sigortasına tabi tutulan) kişi ise: 42 Numaralı Kod. | ✍️ İşe giriş ve prim bildirimleri ile prim ödeme işlemleri için MEB veya eğitim görülen okullar ve kurumlar sorumlu. |
| ✅ İşletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler | 👉 20 ve üzerinde personel çalıştıran işyerinde Net Asgari Ücretin %30’u. 👉 20’den az personel çalıştıran işyerinde Net Asgari Ücretin %15’i. (3308 Sayılı Kanun 25/1 Maddesi). | 🎯 İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası. 🎯 Başka sigortalı üzerinden alınmıyorsa genel sağlık sigortası. (5510 Sayılı Kanun 5/1-b Maddesi). | 👉 Asgari ücretin %50’si (3308 Sayılı Kanun 25/4 Maddesi ve 5510 Sayılı Kanun 80/1-k Maddesi). 👉 Prim oranı %6’dır (%1’i kısa vadeli sigorta kolları, %5’i genel sağlık sigortası primi). (5510 Sayılı Kanun 81/1-d Maddesi). | ➡️ İşe Giriş Bildirgesi: 07 Numaralı Kod. ➡️ Beyanname: Sigortalı “bakmakla yükümlü olunan” (yani genel sağlık sigortasına tabi olmayan) kişi ise: 07 Numaralı Kod, “bakmakla yükümlü olunmayan” (yani genel sağlık sigortasına tabi tutulan) kişi ise: 42 Numaralı Kod. | ✍️ İşe giriş ve prim bildirimleri ile prim ödeme işlemleri için MEB veya eğitim görülen okullar ve kurumlar sorumlu. |
| ✅ Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12’nci sınıf öğrencileri | 👉 Net Asgari Ücretin %50’si (3308 Sayılı Kanun 25/1 Maddesi). | 🎯 İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası. 🎯 Başka sigortalı üzerinden alınmıyorsa genel sağlık sigortası. (5510 Sayılı Kanun 5/1-b Maddesi). | 👉 Asgari ücretin %50’si (3308 Sayılı Kanun 25/4 Maddesi ve 5510 Sayılı Kanun 80/1-k Maddesi). 👉 Prim oranı %6’dır (%1’i kısa vadeli sigorta kolları, %5’i genel sağlık sigortası primi). (5510 Sayılı Kanun 81/1-d Maddesi). | ➡️ İşe Giriş Bildirgesi: 07 Numaralı Kod. ➡️ Beyanname: Sigortalı “bakmakla yükümlü olunan” (yani genel sağlık sigortasına tabi olmayan) kişi ise: 07 Numaralı Kod, “bakmakla yükümlü olunmayan” (yani genel sağlık sigortasına tabi tutulan) kişi ise: 42 Numaralı Kod. | ✍️ İşe giriş ve prim bildirimleri ile prim ödeme işlemleri için MEB veya eğitim görülen okullar ve kurumlar sorumlu. |
| ✅ Mesleki ve teknik ortaokul ve lise stajyerleri | 👉 20 ve üzerinde personel çalıştıran işyerinde Net Asgari Ücretin %30’u. 👉 20’den az personel çalıştıran işyerinde Net Asgari Ücretin %15’i. (3308 Sayılı Kanun 25/1 Maddesi). | 🎯 İş kazası ve meslek hastalığı. 🎯 Başka sigortalı üzerinden alınmıyorsa genel sağlık sigortası. (5510 Sayılı Kanun 5/1-b Maddesi). | 👉 Asgari ücretin %50’si (5510 Sayılı Kanun 80/1-k Maddesi). 👉 Prim oranı %6’dır (%1’i kısa vadeli sigorta kolları, %5’i genel sağlık sigortası primi). (5510 Sayılı Kanun 81/1-d Maddesi). | ➡️ İşe Giriş Bildirgesi: 19 Numaralı Kod. ➡️ Beyanname: Sigortalı “bakmakla yükümlü olunan” (yani genel sağlık sigortasına tabi olmayan) kişi ise: 22 Numaralı Kod, “bakmakla yükümlü olunmayan” (yani genel sağlık sigortasına tabi tutulan) kişi ise: 43 Numaralı Kod. | ✍️ İşe giriş ve prim bildirimleri ile prim ödeme işlemleri için eğitim görülen okullar sorumlu. |
| ✅ Üniversite stajyerleri | 👉 20 ve üzerinde personel çalıştıran işyerinde Net Asgari Ücretin %30’u. 👉 20’den az personel çalıştıran işyerinde Net Asgari Ücretin %15’i. (3308 Sayılı Kanun 25/1 Maddesi). | 🎯 İş kazası ve meslek hastalığı. 🎯 Başka sigortalı üzerinden alınmıyorsa genel sağlık sigortası. (5510 Sayılı Kanun 5/1-b Maddesi). | 👉 Asgari ücret (5510 Sayılı Kanun 80/1-k Maddesi). 👉 Prim oranı %6’dır (%1’i kısa vadeli sigorta kolları, %5’i genel sağlık sigortası primi). (5510 Sayılı Kanun 81/1-d Maddesi). | ➡️ İşe Giriş Bildirgesi: 19 Numaralı Kod. ➡️ Beyanname: Sigortalı “bakmakla yükümlü olunan” (yani genel sağlık sigortasına tabi olmayan) kişi ise: 22 Numaralı Kod, “bakmakla yükümlü olunmayan” (yani genel sağlık sigortasına tabi tutulan) kişi ise: 43 Numaralı Kod. | ✍️ İşe giriş ve prim bildirimleri ile prim ödeme işlemleri için eğitim görülen üniversite sorumlu. |
| ✅ Mesleki ve teknik ortaokulda tamamlayıcı eğitim gören öğrenciler | 👉 20 ve üzerinde personel çalıştıran işyerinde Net Asgari Ücretin %30’u. 👉 20’den az personel çalıştıran işyerinde Net Asgari Ücretin %15’i. (3308 Sayılı Kanun 25/1 Maddesi). | 🎯 İş kazası ve meslek hastalığı. 🎯 Başka sigortalı üzerinden alınmıyorsa genel sağlık sigortası. (5510 Sayılı Kanun 5/1-b Maddesi). | 👉 Asgari ücretin %50’si (5510 Sayılı Kanun 80/1-k Maddesi). 👉 Prim oranı %6’dır (%1’i kısa vadeli sigorta kolları, %5’i genel sağlık sigortası primi). (5510 Sayılı Kanun 81/1-d Maddesi). | ➡️ İşe Giriş Bildirgesi: 37 Numaralı Kod. ➡️ Beyanname: Sigortalı “bakmakla yükümlü olunan” (yani genel sağlık sigortasına tabi olmayan) kişi ise: 49 Numaralı Kod, “bakmakla yükümlü olunmayan” (yani genel sağlık sigortasına tabi tutulan) kişi ise: 50 Numaralı Kod. | ✍️ İşe giriş ve prim bildirimleri ile prim ödeme işlemleri için MEB veya eğitim görülen okullar ve kurumlar sorumlu. |
| ✅ Üniversite içinde kısmi zamanlı çalışan öğrenciler | 👉 1 saat için ödenecek ücret, Günlük Brüt Asgari Ücretin 1/4’ünden az olmak üzere üniversite yönetim kurulunca belirlenir. (2547 Sayılı Kanun 46/k Maddesi). | 🎯 İş kazası ve meslek hastalığı. 🎯 Başka sigortalı üzerinden alınmıyorsa genel sağlık sigortası. (5510 Sayılı Kanun 5/1-b Maddesi). | 👉 Asgari ücret (5510 Sayılı Kanun 80/1-k Maddesi). 👉 Prim oranı %6’dır (%1’i kısa vadeli sigorta kolları, %5’i genel sağlık sigortası primi). (5510 Sayılı Kanun 81/1-d Maddesi). | ➡️ İşe Giriş Bildirgesi: 18 Numaralı Kod. ➡️ Beyanname: Sigortalı “bakmakla yükümlü olunan” (yani genel sağlık sigortasına tabi olmayan) kişi ise: 22 Numaralı Kod, “bakmakla yükümlü olunmayan” (yani genel sağlık sigortasına tabi tutulan) kişi ise: 43 Numaralı Kod. | ✍️ İşe giriş ve prim bildirimleri ile prim ödeme işlemleri için öğrenim görülen üniversite sorumlu. |
| ✅ Kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler. | YOK | 🎯 İş kazası ve meslek hastalığı. 🎯 Başka sigortalı üzerinden alınmıyorsa genel sağlık sigortası. (5510 Sayılı Kanun 5/1-b Maddesi). | 👉 Asgari ücret (5510 Sayılı Kanun 80/1-k Maddesi). 👉 Prim oranı %6’dır (%1’i kısa vadeli sigorta kolları, %5’i genel sağlık sigortası primi). (5510 Sayılı Kanun 81/1-d Maddesi). | ➡️ İşe Giriş Bildirgesi: 32 Numaralı Kod. ➡️ Beyanname: Sigortalı “bakmakla yükümlü olunan” (yani genel sağlık sigortasına tabi olmayan) kişi ise: 22 Numaralı Kod, “bakmakla yükümlü olunmayan” (yani genel sağlık sigortasına tabi tutulan) kişi ise: 43 Numaralı Kod. | ✍️ İşe giriş ve prim bildirimleri ile prim ödeme işlemleri için projenin yürütüldüğü kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör kuruluşları ve üniversiteler sorumlu. |
| ✅ İşKur tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler. | YOK | 🎯 İş kazası ve meslek hastalığı. 🎯 Genel sağlık sigortası. (5510 Sayılı Kanun 5/1-e Maddesi). | 👉 Asgari ücret (5510 Sayılı Kanun 80/1-k Maddesi). 👉 Prim oranı %5,5’dir (%1’i kısa vadeli sigorta kolları, %4,5’i genel sağlık sigortası primi). (5510 Sayılı Kanun 81/1-d Maddesi). | ➡️ İşe Giriş Bildirgesi: Verilmez. ➡️ Beyanname: 46 Numaralı Kod. | ✍️ İşe giriş ve prim bildirimleri ile prim ödeme işlemleri için İş-Kur sorumlu. |
| ✅ İntörn tıp öğrencileri. | 👉 Devlet Üniversitesi: Net Asgari Ücret. (12 ayı geçmemek kaydıyla) 👉 Vakıf Üniversitesi: 4.702 göstergenin memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık ücret. (12 ayı geçmemek kaydıyla) (2547 Sayılı Kanun Ek 29’uncu Maddesi). | 🎯 İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası. 🎯 Sağlık sigortası bakımından; 5510 S.K. 60’ıncı Madde 1’inci fıkra (c/1) veya (g) veya (d) bentleri; yahut 7’nci fıkra kapsamında sigortalı sayılırlar. (SGK 2013/11 sayılı Genelge) | 👉 Asgari ücret. (SGK 2013/11 sayılı Genelge) 👉 Prim oranı %6’dır (%1’i kısa vadeli sigorta kolları, %5’i genel sağlık sigortası primi). (SGK 2013/11 sayılı Genelge) | ➡️ İşe Giriş Bildirgesi: 24 Numaralı Kod. ➡️ Beyanname: 22 Numaralı Kod. | ✍️ İşe giriş ve prim bildirimleri ile prim ödeme işlemleri için öğrenim görülen üniversite sorumlu. |
NOT 1: Stajyer öğrenci ücretleri için 25 Aralık 2021 tarihinde yayımlanan 7346 sayılı Kanun ile devlet desteği getirilmiştir. Buna göre;
👉 Eğer işletmede çalışan personel sayısı 20 kişiden az ise stajyer maaşının 2/3’ü kadar,
👉 Eğer işletmede çalışan personel sayısı 20 kişi ve üzerinde ise stajyer maaşının 1/3’ü kadar devlet desteği ödemesi yapılmaktadır.
NOT 2: Zorunlu staj şartı bulunanlar yanında okul tarafından staj yapması uygun görülen öğrenciler de staja başladıkları tarih itibariyle stajyer kapsamında sigortalı sayılırlar. Ancak, tamamen kendi istekleri (okullarından resmi bir staj yazısı getirmeden) bir işyerinde “staj” adı altında olsa da çalışanlar, işyerindeki diğer çalışanlardan bir farkı olmadan tüm sigorta kollarına tabi sayılırlar. Bu kişilerin işe giriş-işten çıkış işlemleri normal 4/a’lı sigortalı personelin tabi olduğu prosedür çerçevesinde yapılır.
Önemli Not: kanunlargibi.com’daki tüm yazılı, işitsel ve görsel içeriklerin ilgili yasalar kapsamında her türlü hakkı saklıdır; izinsiz kullanılamaz ve çoğaltılamaz. Akademik çalışma ve bilgilendirme amacıyla referans veya bağlantı verilmek suretiyle kullanılabilir.
