Rüzgar Gibi Geçti: Geçici İş İlişkisi Nedir?

kanunlargibi

11 ay önce

A businessman sits at a desk using multiple computers and a headset in a well-lit modern office.

Geçici iş ilişkisinin hangi hallerde kurulabileceği ve süresi, sona erme halleri, holding bünyesinde geçici iş ilişkisi kurulup kurulamayacağı, geçici iş ilişkisinde işçi ve işveren sorumlulukları ve geçici iş ilişkisinde çalışan sayısı hesabının nasıl yapılacağına dair detayları yazımızda ele aldık. Keyifli okumalar.

Geçici iş ilişkisi hangi hallerde kurulur?

Geçici iş ilişkisi 4857 sayılı İş Kanunu’nun 7’nci Maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

✅ İş Kanunu 74’üncü maddesinde açıklanan; “doğum önce ve sonrası 16-18 haftalık izinlerde”, “haftalık çalışma süresinin yarısına kadar olan ücretsiz izinlerde” ve “6 aya kadar ücretsiz doğum izinlerinde”(doğum ve analık ile ilgili tüm izin ve ödeme detayları için “Biz Bir Aileyiz: Çalışma Hayatında Ebeveynler (Kadın Çalışanlar)” yazımızı inceleyebilirsiniz),

✅ İş Kanunu’nun 13’üncü maddesinde belirtilen ebeveynlerden birisinin kısmi süreli çalışma talebinde bulunması durumunda,

✅ Askerlik hizmeti süresice,

✅ Sözleşmenin askıda kaldığı diğer (İş Kanunu madde 25/I-b hükmüne göre sağlık nedeniyle, madde 24/III, 25/III hükümleri gereği zorlayıcı nedenlerle, madde 24/4’ e göre göz altı ve tutukluluk nedeniyle, 46/3 ’e göre ailevi nedenlerle ve 6356 sayılı Kanunun 23 üncü maddesine göre işçi kuruluşu yöneticiliği nedeniyle iş sözleşmesinin askıya alınması halleri gibi) hallerde,
**(kanunlargibi.com notu: Kanun’un gerekçesinde yıllık izin de askı hallerinde geçici iş ilişkisi kurulabilecek bir durum olarak sayılmıştır)

✅ Mevsimlik tarım işlerinde,

✅ Ev hizmetlerinde,

✅ İşletmenin günlük işlerinden sayılmayan ve aralıklı olarak gördürülen (yeni bir yazılımın geliştirilmesi; teknik bakım-onarım gibi ihtiyaçların ortaya çıkması; belirli süreli proje işleri; günlük işlerden sayılmayan ve aralıklı olarak gördürülen kısa süreli belirli işler gibi) işlerde,

✅ İş sağlığı ve güvenliği bakımından acil olan işlerde veya üretimi önemli ölçüde etkileyen zorlayıcı nedenlerin ortaya çıkması halinde,

✅ İşletmenin ortalama mal ve hizmet üretim kapasitesinin geçici iş ilişkisi kurulmasını gerektirecek ölçüde ve öngörülemeyen şekilde artması halinde,

✅ Mevsimlik işler hariç dönemsellik arz eden iş artışları halinde,

geçici iş ilişkisi kurulabilir.

Geçici iş ilişkisi yalnızca özel istihdam büroları aracılığıyla mı kurulabilir?

✅ Evet. Ancak (aşağıdaki sorularda detaylıca açıklayacağımız üzere) holding bünyesi içinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka bir işyerinde görevlendirme yapılmak suretiyle de kurulabilir.

Geçici iş ilişkisi sözleşmesinin şekil ve içerik şartları nelerdir?

✅ Geçici iş ilişkisinde işveren özel istihdam bürosudur.

✅ Temel olarak iki ayrı sözleşme yapılır:

👉 Birincisi, “özel istihdam bürosu” ile “geçici işçi” arasında imzalanan “iş sözleşmesi”,

👉 İkincisi ise “özel istihdam bürosu” ile “geçici işçi çalıştıran işveren” arasında imzalanan “geçici işçi sağlama sözleşmesi”dir.

✅ İş sözleşmeleri yazılı olarak yapılmak zorundadır.

✅ Özel istihdam bürosu ile geçici işçi çalıştıran işveren arasında yapılacak geçici işçi sağlama sözleşmesinde; sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihi, işin niteliği, özel istihdam bürosunun hizmet bedeli, varsa geçici işçi çalıştıran işverenin ve özel istihdam bürosunun özel yükümlülükleri yer alır.

✅ İş sözleşmesine; geçici işçinin, Türkiye İş Kurumundan veya bir başka özel istihdam bürosundan hizmet almasını ya da iş görme edimini yerine getirdikten sonra geçici işçi olarak çalıştığı işveren veya farklı bir işverenin işyerinde çalışmasını engelleyen hükümler konulamaz.

✅ İş sözleşmesinde, işçinin ne kadar süre içerisinde işe çağrılmazsa haklı nedenle iş sözleşmesini feshedebileceği belirtilir. Bu süre 3 ayı geçemez.

Geçici iş ilişkisinde sözleşme süresi ne kadardır?

✅ İş Kanunu 74’üncü maddesinde açıklanan; “doğum önce ve sonrası 16-18 haftalık izinlerde”, “haftalık çalışma süresinin yarısına kadar olan ücretsiz izinlerde” ve “6 aya kadar ücretsiz doğum izinlerinde” bu durumlar devam ettiği sürece,

✅ İş Kanunu’nun 13’üncü maddesinde belirtilen ebeveynlerden birisinin kısmi süreli çalışma talebinde bulunması halinde bu durum devam ettiği sürece,

✅ Askerlik hizmeti süresice iş sözleşmesinin askıda kaldığı hallerde bu durum devam ettiği sürece,

✅ Sözleşmenin askıda kaldığı diğer (İş Kanunu madde 25/I-b hükmüne göre sağlık nedeniyle, madde 24/III, 25/III hükümleri gereği zorlayıcı nedenlerle, madde 24/4’ e göre göz altı ve tutukluluk nedeniyle, 46/3 ’e göre ailevi nedenlerle ve 6356 sayılı Kanunun 23 üncü maddesine göre işçi kuruluşu yöneticiliği nedeniyle iş sözleşmesinin askıya alınması halleri gibi) hallerde bu durumlar devam ettiği sürece,
**(kanunlargibi.com notu: Kanun’un gerekçesinde yıllık izin de askı hallerinde geçici iş ilişkisi kurulabilecek bir durum olarak sayılmıştır)

✅ Mevsimlik tarım işlerinde süre sınırı olmaksızın,

✅ Ev hizmetlerinde süre sınırı olmaksızın,

✅ İşletmenin günlük işlerinden sayılmayan ve aralıklı olarak gördürülen (yeni bir yazılımın geliştirilmesi; teknik bakım-onarım gibi ihtiyaçların ortaya çıkması; belirli süreli proje işleri; günlük işlerden sayılmayan ve aralıklı olarak gördürülen kısa süreli belirli işler gibi) işlerde 4 ayı geçmemek üzere (toplam 8 ayı geçmeyecek şekilde en fazla 2 defa yenilenebilir),

✅ İş sağlığı ve güvenliği bakımından acil olan işlerde veya üretimi önemli ölçüde etkileyen zorlayıcı nedenlerin ortaya çıkması halinde 4 ayı geçmemek üzere (toplam 8 ayı geçmeyecek şekilde en fazla 2 defa yenilenebilir),

✅ İşletmenin ortalama mal ve hizmet üretim kapasitesinin geçici iş ilişkisi kurulmasını gerektirecek ölçüde ve öngörülemeyen şekilde artması halinde 4 ayı geçmemek üzere (toplam 8 ayı geçmeyecek şekilde en fazla 2 defa yenilenebilir),

✅ Mevsimlik işler hariç dönemsellik arz eden iş artışları halinde 4 ayı geçmemek üzere (yenileme yok),

devam edebilecektir.

✅ Belirtilen süre sonunda, aynı iş için 6 ayı geçmedikçe geçici işçi çalıştırılamayacaktır.

Geçici iş ilişkisi nasıl sona erer?

✅ Geçici iş ilişkisi sözleşmesinde işçinin ne kadar süre ile çalışmazsa sözleşmesini haklı nedenle feshedebileceği belirtilmelidir ki bu süre 3 ayı geçemez.

✅ Sözleşme sona erdiğinde işçi çalıştırılmaya devam edilirse belirsiz süreli sözleşme söz konusu olacaktır. Bu durumda özel istihdam bürosu işçinin geçici iş ilişkisinden kaynaklanan ücretinden, işçiyi gözetme borcundan ve sosyal sigorta primlerinden sözleşme süresiyle sınırlı olmak üzere sorumludur.

Holding bünyesi içerisinde geçici iş ilişkisi nasıl kurulur?

✅ İşveren, devir sırasında ve yazılı onayını almak suretiyle bir işçisini, holding bünyesi içinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka bir işyerinde iş görme edimini yerine getirmek üzere geçici olarak devredebilir ve bu durumda geçici iş ilişkisi kurulmuş olur.

✅ Holding veya şirketler topluluğu bünyesi içerisinde, yazılı rıza suretiyle işçi devredilebilir; bu iş ilişkisi 6 ayı geçemez ve en fazla 2 defa yenilenebilir.

✅ İşçisini geçici olarak devreden işverenin ücret ödeme yükümlülüğü devam eder.

✅ Geçici iş ilişkisi kurulan işveren, işçinin kendisinde çalıştığı sürede ödenmeyen ücretinden, işçiyi gözetme borcundan ve sosyal sigorta primlerinden, devreden işveren ile birlikte sorumludur.

✅ Aşağıda belirtilen maddeler, Holding bünyesindeki geçici işçi istihdamı hakkında da uygulanır:

👉 Yasanın 29’uncu maddesi kapsamındaki toplu işten çıkarmalarda 8 ay süresince; kamu kurum kuruluşlarında hiç bir zaman; yer altından maden çıkarılan işyerlerinde hiç bir zaman; ve grev-lokavt sırasında hiç bir zaman geçici işçi çalıştırılamaz. (7’nci Madde 4 ve 5’inci bentler)

👉 Geçici işçi çalıştıran işveren, işin gereği ve geçici işçi sağlama sözleşmesine uygun olarak geçici işçisine talimat verme yetkisine sahiptir. (7’nci Madde 9-a bendi)

👉 Geçici işçi çalıştıran işveren, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eğitimleri vermekle ve iş sağlığı ve güvenliği açısından gereken tedbirleri almakla, geçici işçi de anılan eğitimlere katılmakla yükümlüdür. (7’nci Madde 9-f bendi)

👉 Geçici işçi çalıştıran işveren, geçici işçiyi işyerindeki sosyal hizmetlerden eşit muamele ilkesince yararlandırır. (7’nci Madde 9-d-1 bendi)

👉 Geçici işçinin işyerindeki çalışma süresince temel çalışma koşulları, bu işçilerin aynı işveren tarafından aynı iş için doğrudan istihdamı halinde sağlanacak koşulların altında olamaz. (7’nci Madde 10’uncu bent)

👉 Geçici işçi, işyerine ve işe ilişkin olmak kaydıyla kusuru ile neden olduğu zarardan, geçici işçi çalıştıran işverene karşı sorumludur. (7’nci Madde 14’üncü bent)

Geçici iş ilişkisine dair kısıtlar ile işçi ve işveren sorumlulukları nelerdir?

✅ Yasanın 29’uncu maddesi kapsamındaki toplu işten çıkarmalarda 8 ay süresince; kamu kurum kuruluşlarında hiç bir zaman; yer altından maden çıkarılan işyerlerinde hiç bir zaman; ve grev-lokavt sırasında hiç bir zaman geçici işçi çalıştırılamaz.

✅ Geçici işçi çalıştıran işveren, geçici iş ilişkisi feshedilen işçiyi 6 ay içerisinde geçici iş ilişkisi kapsamında çalıştıramaz.

✅ Geçici işçi çalıştıran işveren, işin gereği ve geçici işçi sağlama sözleşmesine uygun olarak geçici işçisine talimat verme yetkisine sahiptir.

✅ Geçici işçi çalıştıran işveren, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eğitimleri vermekle ve iş sağlığı ve güvenliği açısından gereken tedbirleri almakla, geçici işçi de anılan eğitimlere katılmakla yükümlüdür.

✅ Geçici işçi çalıştıran işveren, geçici işçiyi işyerindeki sosyal hizmetlerden eşit muamele ilkesince yararlandırır. Geçici işçiler, çalışmadıkları dönemlerde ise özel istihdam bürosundaki eğitim ve çocuk bakım hizmetlerinden yararlandırılır.

✅ Geçici işçinin işyerindeki çalışma süresince temel çalışma koşulları, bu işçilerin aynı işveren tarafından aynı iş için doğrudan istihdamı hâlinde sağlanacak koşulların altında olamaz.

✅ Geçici işçi işverenden, özel istihdam bürosunun hizmet bedeline mahsup edilmek üzere, avans veya borç alamaz.

✅ Geçici işçi, işyerine ve işe ilişkin olmak kaydıyla kusuru ile neden olduğu zarardan, geçici işçi çalıştıran işverene karşı sorumludur.

✅ Geçici iş ilişkisi sonunda, aynı iş için 6 ayı geçmedikçe geçici işçi çalıştırılamayacaktır.

✅ Geçici işçi çalıştıran işveren, işyerindeki açık iş pozisyonlarını geçici işçisine bildirmek ve Türkiye İş Kurumu tarafından istenecek belgeleri belirlenen sürelerle saklamakla yükümlüdür.

✅ Geçici işçi çalıştıran işveren, geçici işçinin iş kazası ve meslek hastalığı hallerini özel istihdam bürosuna derhal, 5510 sayılı Kanun’da geçen kurumlara ise yasal sürelerde bildirmekle yükümlüdür.

✅ Geçici işçi çalıştıran işveren, işyerindeki geçici işçilerin istihdam durumuna ilişkin bilgileri varsa işyeri sendika temsilcisine bildirmekle yükümlüdür.

✅ İşletmenin ortalama mal ve hizmet üretim kapasitesinin geçici iş ilişkisi kurulmasını gerektirecek ölçüde ve öngörülemeyen şekilde artması halinde kurulan geçici iş ilişkisinde;

👉 geçici işçi çalıştıran işveren işyerinde 1 ayın üzerinde çalışan geçici işçilerin ücretlerinin ödenip ödenmediğini çalıştığı süre boyunca her ay kontrol etmekle,
👉 özel istihdam bürosu ise ücretin ödendiğini gösteren belgeleri aylık olarak geçici işçi çalıştıran işverene ibraz etmekle yükümlüdür.
👉 Geçici işçi çalıştıran işveren, ödenmeyen ücretler mevcut ise bunlar ödenene kadar özel istihdam bürosunun alacağını ödemeyerek, özel istihdam bürosunun alacağından mahsup etmek kaydıyla geçici işçilerin en çok 3 aya kadar olan ücretlerini doğrudan işçilerin banka hesabına yatırır.
👉 Ücreti ödenmeyen işçiler ve ödenmeyen ücret tutarları geçici işçi çalıştıran işveren tarafından çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne bildirilir.

Geçici iş ilişkisinde çalışan sayısı hesabı nasıl yapılır?

✅ İşletmenin ortalama mal ve hizmet üretim kapasitesinin yükselmesi halinde geçici iş ilişkisi kurulacak işçi sayısı işyerinde çalıştırılan işçi sayısının 1/4’ini geçemez.

✅ Ancak, 10 ve daha az işçi çalıştırılan yerlerde 5 işçiye kadar geçici iş ilişkisi kurulabilir.

✅ Sayı hesaplanırken kısmi süreli işçiler çalışma süreleri dikkate alınarak sayıya dahil edilecektir.

✅ Geçici işçiler, 30’uncu madde uygulamasında (engelli çalıştırma yükümlülüğü) özel istihdam bürosu ve geçici işçi çalıştıran işveren işçi sayısına dahil edilmeyecektir.

Önemli Not: kanunlargibi.com’daki tüm yazılı, işitsel ve görsel içeriklerin ilgili yasalar kapsamında her türlü hakkı saklıdır; izinsiz kullanılamaz ve çoğaltılamaz. Akademik çalışma ve bilgilendirme amacıyla referans veya bağlantı verilmek suretiyle kullanılabilir.

Yazar

kanunlargibi

Rüzgar Gibi Geçti: Geçici İş İlişkisi Nedir?

Yazar

Yazı gezinmesi

Benzer Yazılar